Танилцуулга
- Төслийн зорилго
Энэхүү төслийн үндсэн зорилго нь: Ивэн голын услалтын системийг сэргээн байгуулж, усалгааны дэвшилтэт техник технологийг нэвтрүүлж, нутагшуулах ингэснээр усалгаатай тариалангийн талбайн хэмжээг нэмэгдүүлэх, хүнсний ногооны үйлдвэрлэлийг дэмжих, ногоочид, тариаланчдын чадавхи, орлогыг сайжруулах, хүнсний хангамж, аюулгүй байдлыг хангах, шинээр ажлын байр бий болгоход оршино.
- Төслийн хүрээнд хийгдэх ажил:
Услалтын системийн барилгын ажлыг хийж гүйцэтгэнэ. Үүнд: Услалтын системийн толгойн барилга, усан сангийн барилга байгууламжийг шинэчлэн барих, усалгааны тоног төхөөрөмжийг угсрах, ус татах, дамжуулах хоолойг суурилуулах зэрэг болно.
Төсөл хэрэгжих талбайн урд хилээр Бүрэнгийн нуруунаас эх авсан “Ивэн” гол дайран өнгөрч Орхон голд цутгадаг. Тус гол нь хур бороо бага, ган гачигтай үед усны түвшин багасах боловч байнгын урсгалтай байдаг гол юм. Төслийн талбайн орчимд 2019 оны 6-р сард хийгдсэн гадаргын усны хэмжилт судалгаанаас үзэхэд Ивэн голын урсацын хурд 0.44 м3/с, тухайн орчмын ус хурах талбай нь 865.6 км2, голын нийт урт нь 57.1 км байна.
Ус нь гидротехникийн барилгад механик, физик-хими, биологийн үйлчилгээ үзүүлдэг.
Усны физик-химийн үйлчилгээ нь барилгын гадна дотор тал усны урсцад үрэгдэж элэгдэх, металь элементүүд зэврэх, бетон нь идэмхий усны нөлөөгөөр эвдрэлд ордог.
Усны биологийн үйлчилгээнд усан дотор байгаа амьд организмын үйл ажиллагаанаас болж барилгын модон хэсэг өмхрөх, суваг хоолойн дотор талд өвс ургамал ургах зэргээр нөлөөлнө.
Барилгад үйлчлэх механик үйлчилгээнд статистикийн, гидродинамикын гэж хуваагдана.
Статистикийн үйлчилгээнд усны гидростатистикийн даралт, мөсөн бүрхүүлийн даралт, эргийн тулгуурын цаана буй хөрсний даралт, усны барилгын өмнө хурж цугларсан хагшаасны даралт зэргүүд багтана.
Гидродинамикын даралт нь усны долгионы цохилт, их хурдтай урсаж яваа мөс ба хөвөгч биетүүдийн цохилт, салхины даралт, шүүрэлтийн усны урсцын байдлаар илэрдэг.
Иймээс усны барилга байгууламжийг ашиглах явцад дээрх усны хүчин зүйлийн нөлөөллийг заавал харгалзан үзэх хэрэгтэй.
Хаалт металь хийцийн ашиглалтын үйлчилгээ
- Хаалт өргөх механизм зэргийг үргэлж ажлын байдалд ашиглахад бэлэн байлгах хэрэгтэй.
- Зохих даралтын дор хаалт жигд хөдөлж байвал хаалт хэвийн ажиллагаатай гэж үзнэ.
- Хаалтын тулгуур ба явах хэсэгт металь хийцийн бохирдолт, цас мөснөөс үргэлж цэвэрлэх ёстой.
-Үртэлтэнд ажилдаг резьба, ган татлага гинж зэргийг байнга тослох хэрэгтэй.
-Ажлын явцад хөдөлгөөний хэсэгт тормаз, хаалтны өргөх механизмыг өргөж шалган гэмтлийг засна.
-Металь хийцийн өнгөлөгдөөгүй хэсгийг үргэлж будаж байна.
-Эвдрэлтэй хаалтаар ажиллагаа хийж болохгүй.
-Толгойн барилгын хаалтыг нээхдээ эхлээд хавтгай хаалтыг нээж дараа нь шандорон хаалтыг нээнэ.
Услалтын системийг ажиллуулах, ашиглах
Хуваарилах суваг ХС-1, ХС-2 дагуу айлуудын хүнсний ногоо тэжээлийн ургамлын талбайг услахдаа гол суваг ПК-05+00 дээр байгаа хаалтыг хааж толгойн барилгын шандорон, хавтгай хаалтуулыг нээж гол сувагт усыг зохих түвшинд хүртэл дүүргэнэ. Дүүрэнгүүт хуваарилах сувгийн хавтгай хаалтыг нээж усыг тавина. Уг сувгийн харьяа газар эзэмшиж буй айлуудын талбай услах хуваарийн дагуу суваг дах усны түвшин өндөрсөх зэрэг ажлуудыг шийдэж усалгаа хийнэ. Услагаа дуусмагц илүүдэл усаа ХС-1 төгсгөлийн шандорон хаалтыг нээж хаягдал усруу хийнэ.
Хуваарилах суваг ХС-3, ХС-4, ХС-5 дагуух айлуудын хүнсний ногоо тэжээлийн ургамлын талбайг услахдаа гол суваг ПК14+50, хуваарилах сувгийн ПК5+00 дээрх хавтгай хаалтыг хааж, толгойн барилгын шандорон, хавтгай хаалтыг нээж гол сувгийн ус зохих түвшинд хүртэл дүүргэнэ. Дүүрэнгүүт хуваарилах сувгийн хавтгай хаалтуудыг нээж усыг тавьна. ХС-3, ХС-5 харьяа газар эзэмшиж буй айлуудын талбай услах хуваарийн дагуу хаалтуудыг хааж нээнэ. ХС-3 дагуу талбайг услахдаа ХС-4, ХС-5 үзүүрийн шандорон хаалтыг хаана. ХС-4, ХС-5 дагуу талбайг услахдаа ХС-3 гол сувгаас гарсан хаалтыг хаана. Усалгаа дуусмагч ХС-1 төгсгөлийн шандорон хаалтыг нээж илүүдэл усыг хаяна.
Хуваарилах суваг ХС-6 дагуух айлын хүнсний ногоо тэжээлийн ургамлын талбайг услахдаа ХС-1 дагуух айлуудтай хамт усалгаа хийнэ.
Хуваарилах ХС-7, ХС-8, ХС-9 дагуух айлуудын хүнсний ногоо тэжээлийн ургамлыг талбайг услахдаа гол суваг ПК26+80, хуваарилах сувгийн ПК5+00, ПК9+00, ПК11+76, ПК14+50 хавтгай хаалтуудыг хааж толгойн барилгын шандорон хавтгай хаалтуудыг нээж гол сувгийн ус зохих түвшинд хүртэл дүүргэнэ. Суваг дүүрмэгц хуваарилах сувгийн хавтгай хаалтуудыг нээнэ. ХС-7, ХС-8, ХС-9 харьяа газар эзэмшиж буй айлуудын талбайгаа услах хуваарийн дагуу хаалтуудыг нээж хаана. ХС-7, ХС-8, ХС-9 төгсгөлийн шандорон хаалтуудыг хаасан байна. Усалгаа дуусмагч гол сувгаас гарсан хавтгай хаалтуудыг хааж төгсгөлийн шандорон хаалтыг нээж илүүдэл усаа хаяна.
Хуваарилах суваг ХС-10, ХС-11 дагуух айлуудын хүнсний ногоо тэжээлийн ургамлын талбайг услахдаа гол суваг ПК42+80 хуваарилах сувгийн ПК5+00, ПК9+00, ПК11+67, ПК14+57, ПК17+72 ПК20+38, ПК26+80 хавтгай хаалтуудыг хааж толгойн барилгын шандорон хавтгай хаалтуудыг нээж гол сувгийн ус зохих түвшинд хүртэл дүүргэнэ. Суваг дүүрмэгц хавтгай хаалтуудыг нээнэ. ХС-10, ХС-11 болон ХС-11-с салбарлаж буй ХС-12, ХС-13 харьяа газар эзэмшиж буй айлуудын талбайгаа услах хуваарийн дагуу хаалтуудаа нээж хаана. Усалгаа дуусмагч гол сувгаас гарсан хавтгай хаалтуудаа хааж төгсгөлийн шандорон хаалтуудаа нээж илүүдэл усаа хаяна.
Хуваарилах суваг ХС-14, ХС-15 дагуу айлуудын хүнсний ногоо тэжээлийн ургамлын талбайг услахдаа гол сувгийн ПК55+40 хуваарилах сувгийн ПК5+00, ПК9+00, ПК11+67, ПК14+50, ПК17+72, ПК20+38, ПК26+80, ПК33+80, ПК42+80 хавтгай хаалтуудыг хааж, толгойн барилгын хавтгай хаалтуудыг нээж гол сувгийн усыг зохих түвшинд нь хүртэл дүүргэнэ. Суваг дүүрмэгч хуваарилах сувгуудын хавтгай хаалтуудыг нээнэ. ХС-14, ХС-15 харьяа газар эзэмшиж буй айлуудын талбайгаа услах хуваарийн дагуу хаалтуудаа нээж, хаана. ХС-14, ХС-15 төгсгөлийн шандорон хаалтыг хаасан байна. Усалгаа дуусмагч гол сувгаас гарсан хавтгай хаалтуудаа хааж төгсгөлийн шандорон хаалтуудыг нээж илүүдэл усаа хаяна.
Намрын усалгаа дуусмагц сувгийн бүх усыг юүлж сувгийн цэвэрлэгээ, хаалт арматурын арчилгааг хийнэ. Хуваарилах сувгуудын дагуу усалгаа хийх айлуудын хуваарилалт хийгдээгүй байгаа тул услах төлөвлөгөөг орон нутгийн удирдлагаас авч хийнэ.
Хүн хүч машин механизм
Гол суваг цэвэрлэх машин механизм (унагалдай)-1
Өөрөө буулгагч машин – 1
Үйлчилгээнд зориулсан машин, мотоцикл – 1, 1
Ажиллах хүчин
Гидротехникч – 1
Ажилтан – 2
Оператор – 2